أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

331

قانون ( فارسى )

نمىخورند ، نبض كوچك و پياپى مىزند ؛ نبايد اين بدحال‌ها را عمل كرد ، بايد به اصلاح روىآورها پرداخت . اما اگر ، مادر كاملا سالم و سرحال است ولى بچه به دنيا نمىآيد و بيم مرگ مادر مىرود ، بايد به كمك عمل بچه را خارج كرد . مادر بر تختخواب بر پشت بخوابد ، پاهايش بلندتر از سرش باشد ، دو پرستار از هر دو طرف محكم او را بگيرند و اگر احيانا پرستار گير نيامد بايد او را محكم به تختخواب ببندى كه حركت نكند و وقتى بچه را از او مىكشى جسمش كشيده نشود . آنگاه زنى كه مامائى مىكند دست چپش را با روغن - هر روغنى باشد - چرب كند . انگشتهاى دست طولانى برهم آيند . دهان زهدان را باز كند ، دست چپ را در حالتى كه ذكر شد به داخل زهدان فرو ببرد ، زهدان را گشادتر كند ، روغن در آن ريزد و دست را بگرداند ببيند كجاى جنين را بايد قلاب بزند . كه بايد اندامان برجسته را قلاب بزند و بتواند آن را بكشد . اگر جنين در حالتى است كه سرش رو به خارج است جاى قلاب گردن هر دو چشم ، دهان ، پشت گردن ، كام ، سق ، زير سق ، جاى استخوان چنبر ، نزديكيهاى دنده‌ها و زير دنده‌هاى رو به شكم است . اگر پاى جنين اوّل بيرون مىآيد ، جاى گير كردن قلاب عبارت است از : بالاى زهار ، دنده‌هاى وسطى و استخوان چنبر . ابزار عمل كه سر قلابى دارد در دست راست ماما باشد ، دست چپ زير قلاب و قلاب در ميان انگشتانش قرار داشته باشد ، قلاب را در يكى از جاهاى نامبرده گير دهد و چندان قلاب را فشار دهد تا به جاى خالى مىرسد . فورا قلاب ديگر را در مقابل آن گير كند تا كشيدن متوازن و درست باشد و به هيچ سويى كج نشود . آنگاه شروع به كشيدن جنين به سوى خارج كند ؛ اما كاملا بايد مواظب باشد كه لاشه راست بيايد و به هيچ طرفى انحراف حتى اندك هم نداشته باشد . يعنى همان حساب دندان كشيدن را بايد مراعات كند . بايد كشيدن آهسته و آرام صورت گيرد ، انگشت سبابه و انگشتهاى ديگرش - كه با روغن چرب شده‌اند - به ميان تن جنين و زهدان بگردند و انگشتان را پيرامون تن جنين بگردانند . اگر ديدند كه جنين به آسانى وسيلهء قلاب كشيده مىشود و اشكالى در كشيدنش نيست ، كمى بكشد ؛ آنگاه قلاب اوّلى را در جاى ديگر گير دهد و قلاب يا قلابهاى ديگر را نيز يكى يكى و آهسته بكشد و همين عمل را يواشكى و با مواظبت كامل انجام دهد تا جنين را بيرون مىآورد . فرض كنيم كه دستى از دو دست جنين بيرون آمده و دست ديگر در داخل مانده است و اين دست بيرون آمده زير فشار دهانه در خروجى واقع شده و بر نمىگردد كه با دست ديگر بيرون آيد . بايد دست بيرون آمده را در دستمالى بپيچند كه نلغزد و به كشيدن ادامه دهند تا همه‌اش بيرون مىآيد آنگاه از كف دست آن را قطع كنند . و اگر احيانا هر دو دست تا آرنج بيرون آمدند و بازوها بيرون نيامدند و ممكن نبود كه برگردند همين كار را بكن بيرون آمده را ببر ! و اگر پاهاى جنين بيرون آمدند و از پاها به بالا بيرون نيامدند و گير كردند هر دو پا را از بيخ رانها قطع كن ! در صورتى كه جنين سر بزرگ دارد و راه بيرون شدن گنجايش سر را ندارد ، اگر حدس زدى كه آب در سر جمع شده است ، ابزار كار عمل ( نيشتر يا كارد خار مانند يعنى باريك نك تيز يا كارد بريدن بواسير - كه جراحان به كار مىبرند - ) را در ميان انگشتان قرار ده و در سر بچرخان كه سوراخ شود و